wijndrinken voor beginners 5

Goedemiddag!

Onze onderdompeling in de wereld van wijn zit er bijna op. Voordat we afscheid nemen moeten we het nog hebben over de olifant in de kamer: de gezondheidseffecten van wijn. Wat doet alcohol met je lijf? En wat zijn de beste alcoholvrije alternatieven voor een wijntje?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: een gezonde hoeveelheid alcohol bestaat niet (aldus de Wereldgezondheidsorganisatie). De Gezondheidsraad adviseert sinds 2015 om geen alcohol te drinken, of in ieder geval niet meer dan één glas per dag. Dus nee, dat ene glaasje rode wijn per dag is óók niet gezond.

Waar komt die mythe dan vandaan? In onderzoeken waarin drinkers vergeleken werden met niet-drinkers, werd geen rekening gehouden met het feit dat niet-drinkers vaak niet drinken vanwege gezondheidsredenen. Dat leidt tot een vertekend beeld, legt hoogleraar psychiatrie René Kahn uit in dit interview. Geheelonthouders lijken jonger te overlijden dan gematigde drinkers.

Totdat je ze vraagt waarom ze geen alcohol drinken. Als je de mensen die niet drinken om gezondheidsredenen uit de vergelijking haalt wordt duidelijk dat zelfs met mate drinken slecht voor de gezondheid is. Sterker nog: na roken is alcohol de belangrijkste vermijdbare oorzaak van kanker.

En dan hebben we het nog niet eens over de verkeersongevallen en volle spoedeisende hulpafdelingen in het weekend gehad. Er zijn mensen die daarom stellen dat alcohol op bevolkingsniveau de schadelijkste drug (want een drug is het zonder meer) van allemaal is.

Het enige kleine gezondheidsvoordeel is dat drank de bloeddruk verlaagt, maar dan moet je de verhoogde kans op hartziekten, aderverkalking, beroertes en verslavingsproblematiek op de koop toe nemen. Al met al staat alcohol er dus niet best op.

Hoe ga je daar als wijnliefhebber mee om? Dat kan best lastig zijn, ook omdat drank meer is dan alleen een medisch risico. Het is iets sociaals: met een drankje op vervallen bepaalde sociale barrières (soms iets te veel). Het is ook iets cultureels: mensen maken al duizenden jaren wijn en er zijn hele culinaire tradities omheen gebouwd. Die aspecten maken een wezenlijk deel uit van de beleving van wijn.

Uiteindelijk zijn bewustzijn van de risico’s en matiging denk ik de crux voor een aanvaardbare alcoholconsumptie. Ik zet hieronder een aantal tips op een rij die helpen om alcoholgebruik te matigen, dan gaan we daarna door naar de alcoholvrije alternatieven.

Drink liever in kleine hoeveelheden gespreid, dan veel in één keer
Heel de week inhouden, en dan in het weekend door het geluid gaan: doe dat maar liever niet. Binge drinking is slechter voor de gezondheid dan gespreid drinken (bij een gelijke hoeveelheid alcohol).

Ga voor kwaliteit in plaats van kwantiteit
Oftewel: drink minder, maar beter. Kies in een restaurant bijvoorbeeld eens een wat duurdere fles wijn. Je zult zien dat je die rustiger en met meer aandacht drinkt en er minder snel nog een bestelt.

Zebradrinken
Wissel alcoholische drank af met alcoholvrije drank. Niet eens per se alcoholvrije wijn, juist ook een spa rood of een glas kraanwater. Dat houdt je bovendien beter gehydrateerd dan alcoholische drank, en scheelt daarom de volgende dag ook weer met je kater.

Drink niet alleen
Want als die barrière eenmaal vervalt, kun je op ieder moment wel een fles opentrekken

DE ALTERNATIEVEN
Wat kun je het best drinken als je de drank liever laat staan? Het goede nieuws is: het aanbod van alcoholarme dranken is tegenwoordig rijk. Er zijn alcoholvrije varianten van bier, wijn, sterke drank, en meer dan genoeg opgekalefaterde frisdranken die qua complexiteit een heel eind in de buurt komen van hun alcoholhoudende evenknieën.

Het slechte nieuws is dat uitgerekend wijn bijzonder lastig alcoholvrij te maken is zonder veel in te leveren op smaak. Al helemaal in vergelijking met bier. De 0.0’etjes zijn niet voor niets volledig ingeburgerd op het terras. Maar hoe vaak zie je nou een alcoholvrije wijn op de kaart staan?

Dat heeft met een aantal dingen te maken. Alcohol is een smaakdrager, het is de bodem waarop het smaakbouwwerk gefundeerd is. Wijn bevat aanzienlijk meer alcohol dan bier. Als je dat eruit haalt, moet je dus een groter deel van de smaak vervangen dan bij bier. Een andere reden dat bier voorop loopt in de alcoholvrije ontwikkelingen: bier bevat altijd koolzuur, een van de makkelijkste manieren om smaak te maskeren. Helaas blijft er zonder alcohol (en prik) van wijn vaak niet veel meer over dan een soort heel chic druivensapje.

Ik zie daarin wel een parallel met vleesvervangers: het succes is sterk afhankelijk van de context. Een hamburger laat zich prima vervangen door de vegetarische variant. Dan heb je een broodje, augurk en saus om de vegaburger mee aan te kleden. Bij een steak wordt dat al een stuk moeilijker, omdat de smaak van dat product op zichzelf zo centraal staat. Geef me dan liever – ik zeg maar wat – een gegrilde spitskool. Die hoeft zich veel minder te meten met het origineel.

De vraag die ik daarom altijd zou stellen bij het kiezen van een alcoholvrije drank: welke rol moet het precies vervullen? Wil je er een feestelijk moment mee creëren? Dan is zo’n alcoholvrije mousserende wijn een uitstekend alternatief. Die bubbels maken een hoop goed in de smaak, en de fles plopt net zo hard.

Of moet het qua complexiteit kunnen wedijveren met een glas wijn? Dan kun je ook uitwijken naar andere dranken. Persoonlijk favoriet is kombucha, een gefermenteerde theesoort die tegenwoordig goed verkrijgbaar is (en bovendien heel leuk om zelf thuis te maken). Daarnaast is er een hele keur aan frisdranken die zich qua verfijning aan wijn kunnen meten, zonder er precies op te willen lijken. Wijnjournalist Esmee Langereis zette voor NRC haar favorieten op een rij. Zoals ook geldt bij ‘normale’ wijn: genoeg leuks om te proeven!

Een prima motto om deze masterclass over wijn mee af te sluiten, lijkt me zo. Hopelijk heeft deze stoomcursus wat ongemak rondom het onderwerp weggenomen en je wat meer zelfvertrouwen gegeven. Laat die snobs maar keuvelen over hun chateaus en hun jaargangen. Wijn is voor iedereen.